Kalkulatory

Rażąco niska cena: jak obliczyć próg 30%

Zamawiający musi wezwać do wyjaśnień, gdy cena oferty jest niższa o co najmniej 30% od wartości zamówienia z VAT albo od średniej cen ofert (art. 224 ust. 2 Pzp). Do średniej nie wlicza się ofert podlegających odrzuceniu z art. 226 ust. 1 pkt 1, 5a i 10.

Stan prawny: Pzp, t.j. Dz.U. 2026 poz. 793. Aktualizacja: 23.10.2026.

Przykład: cztery oferty przy wartości 1 000 000 zł netto

Wartość zamówienia to 1 000 000 zł netto, a VAT wynosi 23%. Wartość powiększona o VAT to 1 230 000,00 zł, więc próg z wartości wynosi 861 000,00 zł (70%).

Złożono cztery oferty i żadna nie podlega odrzuceniu z art. 226 ust. 1 pkt 1, 5a ani 10. Średnia ich cen to 1 012 500,00 zł, a próg ze średniej 708 750,00 zł.

Wynik dla każdej oferty w przykładzie. Procent pokazuje, o ile cena jest niższa albo wyższa od wartości z VAT i od średniej.
Oferta	Cena brutto	Wobec wartości z VAT	Wobec średniej	Wynik
Oferta 1	800 000,00 zł	34,95% niżej	20,98% niżej	obowiązek wezwania
Oferta 2	950 000,00 zł	22,76% niżej	6,17% niżej	brak obowiązku z ust. 2
Oferta 3	1 100 000,00 zł	10,56% niżej	8,64% wyżej	brak obowiązku z ust. 2
Oferta 4	1 200 000,00 zł	2,43% niżej	18,51% wyżej	brak obowiązku z ust. 2

Oferta 1 (800 000,00 zł) jest niższa o 34,95% od wartości z VAT, więc zamawiający musi wezwać wykonawcę do wyjaśnień. Od średniej jest niższa tylko o 20,98%, ale do obowiązku wystarczy jeden z dwóch progów.

Jak obliczyć próg rażąco niskiej ceny

Liczymy dwa progi. Obowiązek wezwania powstaje, gdy cena oferty jest równa któremuś z nich albo niższa:

próg z wartości = 70% wartości zamówienia powiększonej o VAT, ustalonej przed wszczęciem postępowania,

próg ze średniej = 70% średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert, bez ofert podlegających odrzuceniu na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 1, 5a i 10.

Cena równa progowi też uruchamia obowiązek, bo ustawa mówi o cenie niższej „o co najmniej 30%”.

Przepis brzmi: „W przypadku gdy cena całkowita oferty złożonej w terminie jest niższa o co najmniej 30% od wartości zamówienia powiększonej o należny podatek od towarów i usług, ustalonej przed wszczęciem postępowania lub średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert niepodlegających odrzuceniu na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 1, 5a i 10, zamawiający zwraca się o udzielenie wyjaśnień (...), chyba że rozbieżność wynika z okoliczności oczywistych, które nie wymagają wyjaśnienia” (art. 224 ust. 2 pkt 1 Pzp).

Tekst ustawy: Dz.U. 2026 poz. 793 w ISAP. Omówienie przepisu: e-Komentarz UZP do art. 224. W dniu aktualizacji tej strony komentarz opisywał jeszcze brzmienie sprzed dodania pkt 5a.

Próg 30% liczy się od netto czy od brutto?

Od brutto. Przepis porównuje cenę całkowitą oferty z wartością zamówienia „powiększoną o należny podatek od towarów i usług”. Wartość zamówienia ustala się bez VAT (art. 28 Pzp), więc przed porównaniem trzeba doliczyć do niej VAT.

Przy odwrotnym obciążeniu VAT zamawiający dolicza podatek do ceny na potrzeby kryterium ceny (art. 225 Pzp). Czy tak samo liczyć próg rażąco niskiej ceny, ustawa wprost nie rozstrzyga. Taki przypadek skonsultuj z prawnikiem.

Które oferty wlicza się do średniej?

Do średniej wlicza się wszystkie złożone oferty poza tymi, które podlegają odrzuceniu na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 1, 5a i 10. Od 9 września 2025 r. lista ma trzy punkty (zmiana ustawą z Dz.U. 2025 poz. 1165):

pkt 1: oferta złożona po terminie składania ofert,

pkt 5a: oferta wykonawcy z państwa trzeciego, które nie jest stroną umowy międzynarodowej (z wyjątkami z art. 16b ust. 1),

pkt 10: oferta z błędami w obliczeniu ceny lub kosztu.

Przepis mówi o średniej „wszystkich złożonych ofert”, więc w dosłownym brzmieniu badana oferta też się w niej mieści. Tak liczy kalkulator. W sporze potwierdź to z prawnikiem.

Ofert odrzucanych z innych powodów przepis wprost nie wyłącza, a komentarz UZP wskazuje na etap oceny ofert. Kalkulator pokazuje wtedy dwa warianty średniej. Wynik zależny od wariantu potwierdź z prawnikiem.

Kiedy wezwanie jest obowiązkowe, a kiedy zamawiający tylko może wezwać?

Wezwanie jest obowiązkowe, gdy cena jest równa jednemu z dwóch progów z art. 224 ust. 2 pkt 1 albo niższa. Wyjątek: rozbieżność wynika z okoliczności oczywistych, które nie wymagają wyjaśnienia.

Zamawiający może wezwać, gdy cena jest niższa o co najmniej 30% od wartości zamówienia z VAT zaktualizowanej po wszczęciu postępowania, na przykład po istotnej zmianie cen rynkowych (art. 224 ust. 2 pkt 2). Tu decyzja należy do zamawiającego.

Zamawiający żąda wyjaśnień także bez progu 30%, gdy cena, koszt albo ich istotne części składowe wydają się rażąco niskie albo budzą wątpliwości co do wykonania zamówienia (art. 224 ust. 1).

Art. 224 stosuje się w postępowaniach unijnych i krajowych, także w trybie podstawowym (art. 266 Pzp go nie wyłącza).

Co musi zawierać wyjaśnienie rażąco niskiej ceny?

Wyjaśnienie pokazuje, z czego wynika cena, i zawiera dowody jej wyliczenia. Art. 224 ust. 3 podaje przykładowy zakres:

zarządzanie procesem produkcji, świadczonych usług lub metodą budowy,

rozwiązania techniczne i wyjątkowo korzystne warunki dostaw, usług albo robót,

oryginalność dostaw, usług lub robót budowlanych,

koszty pracy nie niższe od minimalnego wynagrodzenia za pracę albo minimalnej stawki godzinowej,

zgodność z przepisami o pomocy publicznej,

zgodność z prawem pracy i zabezpieczenia społecznego w miejscu realizacji zamówienia,

zgodność z przepisami o ochronie środowiska,

obowiązki przy powierzeniu części zamówienia podwykonawcy.

Przy robotach budowlanych i usługach zamawiający musi zapytać co najmniej o koszty pracy oraz o prawo pracy i zabezpieczenia społecznego (art. 224 ust. 4). Obowiązek wykazania, że cena nie jest rażąco niska, ma wykonawca (art. 224 ust. 5). Ofertę odrzuca się, gdy wykonawca nie złoży wyjaśnień w wyznaczonym terminie albo gdy wyjaśnienia z dowodami nie uzasadniają ceny (art. 224 ust. 6).

Jak napisać odpowiedź na wezwanie, opisujemy w poradniku Rażąco niska cena.

Najczęstsze błędy przy liczeniu rażąco niskiej ceny

Stara lista wyłączeń: tylko pkt 1 i 10

Teksty sprzed 9 września 2025 r. wyłączają ze średniej tylko oferty z art. 226 ust. 1 pkt 1 i 10. Od tej daty dochodzi pkt 5a.

Średnia ze wszystkich ofert bez wyjątków

Oferta złożona po terminie albo z błędem w obliczeniu ceny zmienia średnią. Przepis każe ją pominąć, a wtedy zmienia się próg dla pozostałych ofert.

„Poniżej 30%” bez granicy

Ustawa mówi „o co najmniej 30%”. Cena równa dokładnie 70% wartości z VAT albo 70% średniej też uruchamia obowiązek wezwania.

Cena brutto porównana z wartością netto

Próg liczy się od wartości powiększonej o VAT. Porównanie z kwotą netto przesuwa próg w dół.

Kwota na sfinansowanie zamiast wartości zamówienia

Kwota, którą zamawiający podaje przed otwarciem ofert (art. 222 ust. 4), nie musi być równa wartości zamówienia z VAT. Próg liczony od niej to tylko przybliżenie.

Cena poniżej progu oznacza odrzucenie

Cena poniżej progu daje wezwanie do wyjaśnień. Oferta odpada dopiero wtedy, gdy wykonawca nie odpowie w terminie albo wyjaśnienia nie uzasadniają ceny (art. 224 ust. 6).

Pytania o rażąco niską cenę

Nie ma Twojego pytania? Napisz do nas

Jak obliczyć, czy cena jest rażąco niska?

Policz 70% wartości zamówienia powiększonej o VAT i 70% średniej cen ofert. Cena równa któremuś progowi albo niższa oznacza obowiązek wezwania do wyjaśnień (art. 224 ust. 2 pkt 1 Pzp).

Próg 30% liczy się od wartości netto czy brutto?

Od brutto. Ustawa porównuje cenę oferty z wartością zamówienia powiększoną o należny VAT. Wartość zamówienia ustala się bez VAT (art. 28 Pzp), więc podatek trzeba do niej doliczyć.

Od czego liczy się średnią arytmetyczną cen ofert?

Z cen wszystkich złożonych ofert (w dosłownym brzmieniu przepisu także badanej), bez ofert podlegających odrzuceniu na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 1 (po terminie), 5a (wykonawca z państwa trzeciego bez umowy międzynarodowej) i 10 (błędy w obliczeniu ceny). Pkt 5a obowiązuje od 9 września 2025 r.

Czy cena poniżej progu 30% oznacza odrzucenie oferty?

Nie. Oznacza wezwanie do wyjaśnień. Ofertę odrzuca się, gdy wykonawca nie złoży wyjaśnień w wyznaczonym terminie albo gdy wyjaśnienia z dowodami nie uzasadniają ceny (art. 224 ust. 6 Pzp).

Ile dni ma wykonawca na wyjaśnienia rażąco niskiej ceny?

Art. 224 Pzp nie podaje liczby dni. Termin wyznacza zamawiający w wezwaniu, a brak wyjaśnień w tym terminie prowadzi do odrzucenia oferty (art. 224 ust. 6 Pzp).

Czy zasady rażąco niskiej ceny dotyczą zamówień poniżej 170 000 zł?

Nie z mocy Pzp. Ustawy nie stosuje się do zamówień poniżej 170 000 zł netto (art. 2 ust. 1 pkt 1 Pzp, od 1 stycznia 2026 r.), a zasady oceny cen określa wtedy zamawiający.

Powiązane kalkulatory

Poradniki do tego tematu

Wszystkie poradniki

Źródła

Znajdź przetarg dla swojej firmy. Zdecyduj, czy startujesz.

Zobacz aktualne przetargi

Listę aktywnych postępowań przejrzysz bez logowania. Konto przyda się, gdy zechcesz zapisać wyszukiwanie i obserwować postępowania.

Zobacz przetargi albo załóż konto